ANALİZ /// E. TÜMG. ARMAĞAN KULOĞLU : SÜKUNET KALICI DEĞİL


E. TÜMG. ARMAĞAN KULOĞLU : SÜKUNET KALICI DEĞİL

Son günlerde dış politikada, güvenlikte ve ekonomide sakin bir görünüm var. Bunda ABD başkanlık seçiminin sonuçlanmasının, Karabağ savaşında anlaşma sağlanmasının, korona virüs için aşı bulunduğunun açıklanmasının, Doğu Akdeniz’de dikkatin İzmir depremine çevrilmesinin rolünün olduğu söylenebilir.

Bu durum her şeyin sütliman olduğu anlamına gelmemelidir. Yakın bir gelecekte bu konularda, Libya, Suriye ve buna eklenebilecek diğer konularda yeniden hareketlenme beklenmelidir. Hazırlıklı olmakta ve ön alıcı tedbirler almakta yarar görülmektedir.

Biden ne yapacak?

Biden’in Türkiye aleyhinde ifade ettiği konulardan hangisinin üzerinde yoğunlaşacağı henüz belli değildir. Bunu Ocak ayından sonra izleyeceğiz.

Doğu Akdeniz, Ege ve Kıbrıs konularındaki tavrını Rum-Yunan ikilisinden yana devam ettirmesi sürpriz olmayacaktır

CAATSA yaptırımları konusunda defalarca kararlılığını belirten Biden’in, istese dahi, uygulamadan vazgeçeceği beklenemez. Ancak yaptırımlardan yumuşak olanları mı, yoksa sert olanları mı seçeceği önemli olacaktır.

Halkbank konusunu, yasaları da zorladığı için, Trump gibi devam ettirmesi mümkün görülmemektedir. Ayrıca Cumhurbaşkanı ve yakınları için hazırlandığı söylenen mal varlığı raporu, gelişecek ilişkilere bağlı olarak gündeme gelebilir.

Türkiye ekonomisini zora sokacak girişimlerde de bulunabilir.

Ancak muhtemel bu uygulamalar ve diğer ilişkilerde göz önünde bulundurması gereken iki seçenek vardır. ABD Türkiye’yi, ya hem kendisi, hem NATO, hem de bölge güvenliği açısından kaybetmek istemeyecek, ya da gözden çıkaracaktır.

ABD çıkarlarını gözeten bir devlet geleneğine sahiptir. Kararlar ve uygulamalar, sadece başkana bağlı değildir. Bunlarda Dışişleri, Pentagon, CIA de önemli rol oynar. Ayrıca sermaye çevreleri, lobiler ve STK’ların da etkisi vardır. Bu nedenle tutumunu, Türkiye’yi kaybetmeyecek şekilde dengelemesi beklenmektedir. Önemli olan Türkiye’nin taviz vermemeye özen göstermesidir.

Diğer taraftan alacaklı olanın, alçağını tehlikeye atmamak için, borçlu olanı arayıp sağlığını ve hatırını sorması, hatta ona yardımcı olması gibi, ne ABD’nin, ne de sermaye çevrelerinin Türkiye’yi ekonomik zorluklar içine sokmayı arzu etmeyeceği değerlendirilmektedir.

Karabağ’da ateşkes ve anlaşma

Azerbaycan-Ermenistan savaşı, Rusya’nın araya girmesi ve tarafları ikna etmesiyle sona ermiş ve anlaşma sağlanmıştır. Bunda Azerbaycan’ın mutlak zaferi etkili olmuştur.

Ermenistan’ın yeterli dersi aldığını ve Azerbaycan’ın da işgal edilen topraklarının çoğunu kurtardığını, Dağlık Karabağ’ın tümünü de kısa sürede işgal edebileceğini gören Rusya, inisiyatifi ve kontrolü kaçırmamak için araya girerek savaşı sonlandırmıştır.

Azerbaycan, Ermenistan’ın işgalindeki 7 reyondan 5’ini ve Dağlık Karabağ’ın da bir kısmını geri almıştır. Kalan yerler de anlaşmaya göre bu ay sonuna kadar terk edilecektir. Şuşa, Azerbaycan tarafından ele geçirildiğinden onda kalacaktır. Bu durumda Azerbaycan, işgal edilen topraklarına Şuşa’yı da dahil ederek yeniden kavuşmuştur.

Ermenistan-Dağlık Karabağ ve Azerbaycan-Nahçivan arasında birer ulaşım koridoru ihdas edilecektir. Bu koridorlar ve Dağlık Karabağ’da Rus Barış Gücü konuşlanacaktır. Rusya, Azerbaycan’ın istemesine rağmen, barış gücünü Türkiye’yle birlikte oluşturmaktan ısrarla kaçınmaktadır. Bu durumda Dağlık Karabağ’ın kontrolü şimdilik Rusya’da olup, gelecekteki statüsü ise belli değildir. Rusya, Dağlık Karabağ konusunda Türkiye’yle fikir ayrılığı olduğunu, görüşmeyi sürdürdüklerini açıklamıştır. Son görüşmeye göre Türkiye’nin gözlemci olarak katılımı sağlanmış görünmektedir.

Dağlık Karabağ’da demografik yapının Azerbaycan lehine oluşması beklenmektedir. Rusya’nın bölgede, özellikle Dağlık Karabağ’da, bazı pürüzler bırakarak her an müdahale edebilme imkânını elinde tutmaya ve barış gücü uygulamasıyla da kontrolü sağlamaya özen gösterdiği gözden kaçmamıştır.

Piknik düzenleme

Maraş bölgesi, KKTC egemenliğinde ve TSK’nın kontrolündedir. Türkiye ve KKTC’nin en üst düzeydeki yetkililerinin 15 Kasım’da burada piknik düzenlemesi, alınan kararın arkasında durulduğunu göstermesi açısından olumlu bir gelişmedir. Ancak bu uygulamanın, Ege’de işgal edilen 18 adamızın geri alınarak oralarda da yapılması, daha heyecan verici ve anlamlı olacaktır.

13 Kasım 2020 Yeniçağ Gazetesi

İnceleyeceğiz ...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s